Słownik pojęć: co znaczy upfront, SIM only, PAC, FTTP i reszta angielskich słów z ofert
Brytyjskie oferty telefoniczne i internetowe używają kilkudziesięciu pojęć, których nie ma w polskich sieciach. Tu każde wyjaśniamy w 2–3 zdaniach, z linkiem do poradnika, gdy temat jest szerszy.
Aktualizacja: październik 2026 · Autor: Redakcja Smartfony · Skąd dane
4
4G / 5G
Generacje sieci komórkowej. 4G wystarcza do wszystkiego poza pobieraniem dużych plików; 5G jest szybsze, ale wymaga telefonu z 5G i zasięgu 5G w twojej okolicy. Większość planów SIM only ma dziś 5G w cenie. Oferty 5G →
A
Add-on (dodatek)
Płatny pakiet dokupowany do planu: dodatkowe GB, minuty międzynarodowe, roaming. Często droższy niż zmiana całego planu.
ADSL
Internet po starej linii telefonicznej (miedź od centrali do domu). Do ok. 10–20 Mb/s. W 2026 to ostatnia deska ratunku, gdy pod adresem nie ma nic lepszego.
C
Cashback
Zwrot części ceny po zakupie. Automatic cashback — pieniądze wracają same. Redemption cashback — musisz wysłać rachunki w określonych miesiącach; kto zapomni, nie dostaje nic. Sprawdź, który masz w ofercie.
Contract length (długość umowy)
1 miesiąc (rolling, wypowiedzenie 30 dni), 12, 24 lub 36 miesięcy. Dłuższa umowa = niższa rata za telefon, ale dłużej płacisz podwyżki. Plany na 1 miesiąc →
Cooling-off period
14 dni na odstąpienie od umowy zawartej online lub przez telefon, bez podawania powodu. Telefon odsyłasz w stanie nienaruszonym.
Credit check
Sprawdzenie historii kredytowej przed podpisaniem umowy pay monthly. Hard search zostaje w raporcie; soft search nie. Bez historii w UK: wybierz sieć bez credit check (giffgaff, SMARTY, Lebara, VOXI, Asda) albo plan na kartę. Oferty bez credit check →
D
Data (dane)
Limit GB na miesiąc. Niewykorzystane GB zwykle przepadają; część sieci (np. SMARTY, giffgaff na wybranych planach) pozwala je przenieść lub oddać. Ile potrzebujesz →
Direct Debit (polecenie zapłaty)
Automatyczna płatność z konta bankowego. Większość umów pay monthly wymaga brytyjskiego konta z Direct Debit.
Download / upload
Pobieranie / wysyłanie. Reklamowana prędkość broadbandu to zwykle download; upload bywa 10× mniejszy, co ma znaczenie przy wideorozmowach i pracy zdalnej.
E
Early termination fee (ETF)
Opłata za zerwanie umowy przed końcem: zwykle pozostałe raty minus niewielki rabat. Wyjątek: podwyżka cen ponad zapowiedzianą lub brak usługi daje prawo odejścia bez kary. Kiedy możesz odejść bez kary →
eSIM
Cyfrowa karta SIM instalowana z kodu QR. Pozwala mieć polski i brytyjski numer w jednym telefonie. Poradnik →
F
Fair use policy (FUP)
Zasady „rozsądnego użycia” — np. limit GB w roamingu UE, nawet przy planie unlimited. W Polsce typowo 5–30 GB zależnie od sieci. Limity sieć po sieci →
FTTC (fibre to the cabinet)
„Fibre” w reklamie, ale światłowód kończy się na zielonej szafce na ulicy; do domu idzie miedź. Zwykle 30–80 Mb/s. Fibre vs full fibre →
FTTP / Full fibre
Światłowód do samego mieszkania. 100–1000+ Mb/s, stabilny, upload równy downloadowi u wielu dostawców alt-net. Oferty full fibre →
H
Handset
Telefon w ofercie (w przeciwieństwie do SIM only). W widgetach: „Handset” = oferty z telefonem.
L
Landline (linia stacjonarna)
Telefon domowy. Wielu dostawców broadband sprzedaje go w pakiecie, choć go nie używasz — szukaj opcji „broadband only”. Sam internet →
Line rental
Miesięczna opłata abonamentowa (w ofertach z telefonem: część raty za usługę, osobno od raty za urządzenie).
Locked / unlocked
Telefon zablokowany na jedną sieć / odblokowany. Od grudnia 2021 wszystkie nowe telefony sprzedawane w UK muszą być odblokowane. Telefon z polskiej umowy sprawdź przed wyjazdem.
M
Mbps / Mb/s
Megabity na sekundę — jednostka prędkości internetu. 8 Mb = 1 MB, więc 100 Mb/s to ok. 12 MB/s. Jaka prędkość ci wystarczy →
Mid-contract price rise (podwyżka w trakcie umowy)
Od stycznia 2025 sieci muszą podawać podwyżkę w funtach i pensach z góry (np. „+£2.50 od kwietnia”). Zdarza się w kwietniu każdego roku. Jak policzyć realny koszt →
MVNO (wirtualny operator)
Sieć bez własnych masztów — korzysta z EE, O2, Vodafone lub Three. giffgaff i Tesco jadą na O2; SMARTY i iD na Three; Lebara, VOXI, Asda, Talkmobile na Vodafone; 1pMobile na EE. Zasięg jak u gospodarza, cena niższa. Wszystkie sieci →
O
Ofcom
Brytyjski regulator telekomunikacji. Ustala m.in. zasady przenoszenia numeru i prawo do odejścia bez kary. Nie rozpatruje indywidualnych skarg — od tego są Ombudsman Services i CISAS.
Ombudsman / CISAS
Dwa niezależne organy rozstrzygające spory z operatorami, gdy reklamacja w sieci nie pomogła (po 8 tygodniach lub po „deadlock letter”). Bezpłatne. Jak złożyć skargę →
One Touch Switch
Od września 2024 zmiana dostawcy broadband bez dzwonienia do starego: nowy dostawca załatwia wszystko, a ty nie zostajesz bez internetu. Krok po kroku →
Openreach
Spółka BT budująca i utrzymująca większość linii telefonicznych i światłowodu w UK. Z jej sieci korzystają BT, Sky, TalkTalk, Plusnet, Vodafone, EE, NOW — dlatego mają ten sam zasięg pod adresem. Dostawcy →
Out-of-bundle (poza pakietem)
Opłaty za rzeczy spoza planu: rozmowy do Polski, numery premium, GB ponad limit. Ustaw spend cap, żeby się nie zdziwić.
P
PAC code
9-znakowy kod do przeniesienia numeru do innej sieci. Wyślij SMS „PAC” na 65075 — dostajesz go w minutę, ważny 30 dni. Krok po kroku →
Pay monthly (abonament)
Umowa z rachunkiem co miesiąc, zwykle z credit check. Może być SIM only (1–24 mies.) albo z telefonem (24–36 mies.). Telefon na raty →
PAYG (pay as you go) / na kartę
Płacisz z góry, bez umowy i bez credit check. Dziś to najczęściej „plan na kartę” odnawiany co 30 dni, nie doładowanie za minuty. Oferty na kartę →
Postcode checker
Formularz sprawdzania dostępności broadbandu pod twoim kodem pocztowym. Zawsze zacznij od niego — reklamowana prędkość nie znaczy, że jest u ciebie.
R
Refurbished (odnowiony)
Używany telefon sprawdzony i odświeżony przez sprzedawcę, z gwarancją (zwykle 12 mies.). Klasy: Pristine/Excellent (jak nowy), Good (drobne ślady), Fair (widoczne rysy). Oferty →
Roaming
Używanie telefonu za granicą. Po Brexicie nie ma obowiązku „roam like at home” — O2, giffgaff, SMARTY, Lebara, iD mają roaming UE w cenie, EE/Three/Vodafone/Sky liczą dziennie. SIM only z roamingiem w PL →
Router
Urządzenie od dostawcy (zwykle gratis, czasem opłata za wysyłkę). Przy zmianie dostawcy często trzeba oddać stary.
S
SIM free
Telefon kupiony bez karty i bez umowy, za pełną cenę. Zwykle najtańszy w sumie, jeśli stać cię na jednorazowy wydatek. Policz różnicę →
SIM only
Plan z samą kartą (dane, minuty, SMS), bez telefonu. Najtańszy sposób na brytyjski numer: od 1 miesiąca. Oferty →
Spend cap / bill cap
Limit wydatków poza pakietem, który ustawiasz sam (np. £0 lub £10). Chroni przed niespodziankami za rozmowy do Polski czy roaming.
STAC code
Kod do zamknięcia numeru bez przenoszenia (gdy chcesz nowy numer w nowej sieci, a stary skasować). SMS „STAC” na 75075.
T
Tethering / hotspot
Udostępnianie internetu z telefonu laptopowi. Większość planów pozwala, część ogranicza GB na hotspot — sprawdź przed zakupem, jeśli pracujesz zdalnie.
Total cost (koszt łączny)
Opłata na start + wszystkie raty + podwyżki. Jedyna liczba, którą warto porównywać między ofertami. W naszych widgetach: „Total cost”.
Trade-in
Oddanie starego telefonu w rozliczeniu. Wycena zależy od stanu; często lepiej sprzedać samemu.
U
Unlimited
Bez limitu GB w UK. W roamingu i na hotspocie nadal może obowiązywać fair use. Część „unlimited” ma zmniejszoną prędkość (np. do 2 Mb/s w tańszych planach) — czytaj drobny druk. Oferty unlimited →
Upfront cost (opłata na start)
Jednorazowa opłata przy umowie z telefonem. £0 upfront = wyższa rata; wyższy upfront = niższa rata. Liczy się suma. Oferty bez opłaty na start →
W
Wi‑Fi Calling
Rozmowy i SMS przez Wi‑Fi, gdy nie ma zasięgu (grube mury, piwnice). Działa w EE, O2, Vodafone, Three, giffgaff, SMARTY, VOXI, iD, Sky, Tesco; nie we wszystkich małych sieciach.
Social tariff (taryfa socjalna)
Tańszy broadband dla osób na Universal Credit, Pension Credit i innych zasiłkach. Bez kar za zerwanie, bez podwyżek. Kto ma prawo →